طبيعى و قهرى و دلالتى است آرام و گويا و آگاهى دهنده بر اينكه مخلوق و آفريده است و اين موجود آفريدهء كردگار حكيم است ( اين همه نقش عجب بر در و ديوار وجود هر كه فكرت نكند نقش بود بر ديوار ) و آيهء : ( وَ لِلَّهِ يَسْجُدُ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ مِنْ دابَّةٍ وَ الْمَلائِكَةُ وَ هُمْ لا يَسْتَكْبِرُونَ - 49 / نحل ) اين آيه در برگيرنده و شامل دو نوع از سجود يعنى سجود قهرى و اختيارى است . و آيه : ( وَ النَّجْمُ وَ الشَّجَرُ يَسْجُدانِ - 6 / رحمن ) كه به صورت تسخيرى و قهرى است يعنى : ( گياهان با ساقهء خزنده و ساقه‌دار ) . و آيه : ( اسْجُدُوا لِآدَمَ - 34 / بقره ) گفته شده ، امر شدند به اينكه آدم را قبلهء خويش گيرند و يا امر شدند به اينكه براى او و قيام به مصالح او و فرزندانش منقاد و كارساز و فروتن باشند ( چنين كه مىبينيم اين طور نيز هست ) . و آيه : ( ادْخُلُوا الْبابَ سُجَّداً - 58 / بقره ) يعنى : به صورت مطيع و رام وارد شديد . در شريعت و دين ، سجود به يكى از اركان نماز مخصوص شده است و آن طور كه در سجده قران و سجده شكر عمل مىشود ، خود نماز هم به سجود تعبير شده چنان كه در آيه : ( وَ أَدْبارَ السُّجُودِ - 40 / ق ) يعنى : ادبار الصّلاة كه بعد از ساير نمازها است . نماز ظهر هم - سبحة الضّحى و سجود الضّحى - ناميده شده . در معنى آيه : ( وَ سَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ - 130 / طه ) گفته‌اند نماز اراده شده و مقصود نماز

--> ساق و معنى سجودهما دوران الظّل معهما : يعنى : بنا به گفته واژه شناسان و بيشتر مفسرين گفته‌اند النجم هر گياهى است كه بر سطح زمين مىرويد و ساقهء عمودى چون درخت ندارد و معنى سجود - نجم و شجر - كه در آيه آمده است ، گردش سايه است كه بيان كننده آفرينش وجودى آنهاست و به گفته فيروزآبادى نجم يعنى گياه و چيزى كه برمىآيد به غير ساق . ابو اسحاق مىگويد : و يقال لكلّ ما طلع نجم : يعنى - نجم - به هر چيزى گفته مىشود كه طلوع مىكند و يا از زمين سر برمىآورد ( قاموس اللّغه - تهذيب اللّغه 11 / 128 ) .